معرفی

ریسک عملیاتی و پرسنلی: از ثبت ریسک تا گزارش فصلی هیئت‌مدیره

ریسک عملیاتی زیانی است که از نارسایی فرایند، افراد، سامانه یا رویداد بیرونی می‌آید — نه از بازار و نه از نکول مشتری. بانک باید بداند ریسک‌هایش کجاست و مالکش کیست، زیان‌های رخ‌داده را با علت ریشه‌ای ثبت کند، شاخص‌هایی داشته باشد که پیش از زیان قرمز شوند، و فصلی به هیئت‌مدیره گزارش دهد. در بیشتر مؤسسات این‌ها در چند فایل و چند واحد پراکنده است.

ماژول ریسک عملیاتی و پرسنلی دادمان این چرخه را در یک سامانه با طبقه‌بندی هفت‌گانهٔ بازل می‌نشاند و روی همان سکویی بنا شده که راهبر تطبیق و گزارش‌های نظارتی بانک را تولید می‌کند؛ پس کنترل داخلی، شاخص و رویداد زیان میان تطبیق و ریسک عملیاتی مشترک‌اند و دو بار وارد نمی‌شوند.

چرخه در یک نگاه

چرخهٔ ماژول در یک نگاه. هر ردیف صفحهٔ خودش را دارد و مالک هر ریسک فقط کارتابل خودش را می‌بیند.
مرحلهچه می‌شود
طبقه‌بندیهفت طبقهٔ بازل سیستمی، زیرطبقه‌های بانک
ثبت ریسکاحتمال × شدت ۱ تا ۵، ذاتی و باقی‌مانده، مالک، دورهٔ بازنگری، پیوند به کنترل
خودارزیابی (RCSA)کمپین دوره‌ای، پاسخ مالکان در کارتابل، به‌روزرسانی نقشهٔ حرارتی
رویداد زیانناخالص، بازیافت، خالص، ذخیره با سند حسابداری، علت ریشه‌ای
اقدام اصلاحیمسئول، مهلت، اولویت؛ یادآوری روزانهٔ معوق‌ها
شاخص‌ها (KRI)دستی یا خودکار از منابع سکو؛ آستانهٔ قرمز
ریسک پرسنلیفرد کلیدی و جانشین، احراز صلاحیت، تفکیک وظایف از مجوزهای مؤثر
گزارش فصلیPDF برای کمیتهٔ ریسک، نقشهٔ حرارتی، ده ریسک برتر، زیان فصل

آنچه این ماژول را متمایز می‌کند

  • یک سکو برای تطبیق و ریسک عملیاتی: کنترل‌های داخلی از راهبر تطبیق پیوند می‌خورند، رویداد زیان ناشی از عدم تطبیق در هر دو دیده می‌شود، و گزارش تخلف ثبت‌شده در تیکتینگ به رویداد محرمانهٔ پرسنلی تبدیل می‌شود.
  • شاخص‌های خودکار از دادهٔ خود سکو: اقلام باز صورتحساب بانک، کنترل‌های ردشده، کاربران غیرفعال با دسترسی و مانند آن بی‌دخالت دستی پر می‌شوند.
  • ریسک پرسنلی قابل اثبات: تفکیک وظایف از روی مجوزهای مؤثر کاربران سامانه سنجیده می‌شود، نه از روی چارت سازمانی؛ احراز صلاحیت و گواهی‌های کارکنان با تاریخ انقضا و هشدار ۶۰ روزه نگهداری می‌شود.
  • محرمانگی: رویداد پرسنلی را فقط دارندگان مجوز می‌بینند و دیگران تنها مبلغ و طبقه را در گزارش‌ها دارند.
  • آمادهٔ قالب بانک مرکزی: گزارش پایگاه زیان با نسخهٔ قالب خروجی می‌گیرد؛ با ابلاغ قالب رسمی فقط ستون‌ها عوض می‌شود.
  • نصب در مرکز دادهٔ بانک: پایگاه دادهٔ جدا، مجوز آفلاین، پشتیبان و بازیابی مستقل، و خلاصهٔ هوشمند روی مدل زبانی‌ای که خود بانک پیکربندی می‌کند.

سامانه‌های مرتبط

ریسک عملیاتی کنار تطبیق معنا پیدا می‌کند: کنترل مشترک، شاخص مشترک، و زیانی که از عدم تطبیق می‌آید.

این سامانه با راهبر تطبیق، کشف تقلب و مدیریت رویدادهای امنیتی دادمان یکپارچه می‌شود. زمینهٔ مقرراتی آن را در چهار موضوع پرتکرار در تخلفات مؤسسات مالی و ساختار واحد مبارزه با پول‌شویی آورده‌ایم.

برای دریافت دموی سامانه یا گفت‌وگو دربارهٔ استقرار آن در سازمان خود، از صفحهٔ تماس با ما با کارشناسان دادمان در ارتباط باشید.

سامانه ریسک عملیاتی و پرسنلی

پرسش‌های متداول

پاسخ به پرسش‌های رایج

ریسک عملیاتی، زیان ناشی از نارسایی فرایند، افراد، سامانه یا رویداد بیرونی است — از تقلب داخلی تا اختلال سیستم. ریسک تطبیق زیرمجموعه‌ای از آن با منشأ مقررات است. در سکوی دادمان این دو ماژول جدا ولی هم‌بسته‌اند: کنترل‌های داخلی راهبر تطبیق در دفتر ریسک عملیاتی پیوند می‌خورند و رویداد زیان ناشی از عدم تطبیق در هر دو دیده می‌شود، بدون دوباره‌کاری.

هفت نوع رویداد زیان که کمیتهٔ بازل برای ریسک عملیاتی تعریف کرده است: تقلب داخلی، تقلب خارجی، رویه‌های استخدامی و ایمنی، مشتریان و محصولات، خسارت دارایی، اختلال سیستم، و اجرا و فرایند. این هفت طبقه در سامانه سیستمی‌اند و زیرطبقه‌های خود بانک زیر آن‌ها تعریف می‌شود؛ گزارش پایگاه زیان به همین تفکیک ساخته می‌شود.

کارشناس ریسک برای هر دوره کمپینی می‌سازد و ریسک‌ها را به آن می‌افزاید؛ مالک هر ریسک در کارتابل خودش احتمال، شدت و اثربخشی کنترل‌ها را ثبت می‌کند. پاسخ‌ها به دفتر ریسک برمی‌گردد و نقشهٔ حرارتی را به‌روز می‌کند. به این ترتیب ارزیابی، کار واحدهاست نه فقط واحد ریسک.

عنوان و شرح، طبقهٔ بازل، ریسک و کنترل مرتبط، واحد، تاریخ وقوع و کشف و گزارش، زیان ناخالص، بازیافت و زیان خالص، ذخیره با پیوند به سند حسابداری، علت ریشه‌ای و اقدام‌های اصلاحی. رویداد محرمانه یا پرسنلی را فقط دارندگان مجوز می‌بینند و گزارش تخلف ثبت‌شده در تیکتینگ می‌تواند با شمارهٔ تیکت به رویداد محرمانه تبدیل شود.

هر دو. شاخص دستی را دوره‌ای خودتان ثبت می‌کنید؛ شاخص خودکار از منابع فعال سکو پر می‌شود — مانند اقلام باز صورتحساب بانک، کنترل‌های ردشدهٔ تطبیق یا کاربران غیرفعال با دسترسی — و با عبور از آستانه قرمز می‌شود و در داشبورد و گزارش فصلی می‌آید.

با قاعده‌هایی که می‌گویند کدام دو مجوز نباید هم‌زمان نزد یک نفر باشد (مثل ثبت و قطعی کردن سند، یا ایجاد و تأیید درخواست پرداخت). سامانه گزارش تعارض را از مجوزهای مؤثر کاربران خودش می‌سازد؛ هفت قاعدهٔ پیش‌فرض دارد و بانک قواعد خودش را می‌افزاید. در کنار آن، پروفایل کارکنان فرد کلیدی و جانشین، احراز صلاحیت و گواهی‌های الزامی را با تاریخ انقضا نگه می‌دارد.

گزارش PDF برای کمیتهٔ ریسک یا هیئت‌مدیره: شاخص‌های کلیدی، نقشهٔ حرارتی، ده ریسک برتر، زیان فصل به تفکیک بازل، شاخص‌های قرمز، اقدام‌های معوق و ریسک پرسنلی. با مدل زبانی پیکربندی‌شده، خلاصهٔ مدیریتی هوشمند از همین داده‌های ساختاریافته ساخته می‌شود که باید پیش از ارائه بازبینی شود. گزارش پایگاه زیان با قالب موقت تا ابلاغ قالب رسمی بانک مرکزی خروجی اکسل دارد.
گواهی ارزیابی امنیتی محصول شمارهٔ CBP-C495-0301 از سازمان فناوری اطلاعات ایران

شرکت گروه فن آوری دادمان ایرانیان موفق به اخذ گواهی امنیتی محصولات جهت سامانه شناسایی کافی مشتریان دادمان از سازمان فناوری اطلاعات ایران گردید. این گواهی با شمارهٔ CBP-C495-0301 در تاریخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۲ توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران صادر شده و مدت اعتبار آن دو سال از تاریخ صدور است. ارزیابی در آزمایشگاه صنایع امنیت فضای تبادل اطلاعات (صافتا) انجام شده است. گواهی، «سامانه شناسایی کافی مشتریان دادمان» نسخهٔ ۴٫۲٫۰ را در سطح یک نظام ارزیابی و اعتباربخشی امنیتی محصولات تأیید می‌کند. مطابق متن گواهی، اعتبار آن منحصر به همین نسخه از محصول است.

گروه فن آوری دادمان ایرانیان


همچنین

سازمان فناوری اطلاعات ایران به عنوان متولی ایجاد و ساماندهی نظام ملی مدیریت امنیت اطلاعات کشور به منظور حمایت و گسترش خدمات امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات (افتا) اقدام به ارزیابی و صدور پروانه فعالیت در حوزه‌های مختلف نموده است.

ما را دنبال کنید

دادمان به‌صورت ماهانه اخبار و اطلاعیه‌های خود را منتشر می‌کند. در دسترس باشید!