دستورالعمل اجرایی تعیین سطح فعالیت مشتریان مؤسسات اعتباری، برای هر مشتری سقفی از گردش سالانه تعیین میکند. عبور از این سقف بدون توضیح، به محدودیت ابزارهای پرداخت منجر میشود.
«سطح فعالیت مورد انتظار» یکی از مفاهیمی است که در سالهای اخیر از یک ایده نظارتی به یک الزام عملیاتی روزمره در شعب بانکی تبدیل شده است. دستورالعمل اجرایی تعیین سطح فعالیت مشتریان مؤسسات اعتباری، که مرکز اطلاعات مالی به استناد ماده ۶۷ آییننامه اجرایی ماده ۱۴ ابلاغ کرده، چارچوب آن را مشخص میکند.
تعریف و بازه زمانی
برای هر مشتری سقفی از گردش مالی تعیین میشود که با وضعیت شغلی و منابع درآمدی او تناسب داشته باشد. این سقف در بازه یکساله از ابتدای سال شمسی محاسبه میشود و در پایان سال، محاسبات مربوط به آن خاتمه مییابد.
دامنه شمول محاسبه گسترده است: همه انواع تراکنشهای کارتی و حسابی، بدون هیچ استثنا. این نکته در پیادهسازی اهمیت دارد، چون سامانهای که فقط تراکنشهای حسابی را میبیند و تراکنشهای کارتی را نادیده میگیرد، عدد نادرست تولید میکند.
وقتی اظهار مشتری با محاسبه سامانه فرق دارد
اگر پیشبینی اظهارشده توسط مشتری از سطح فعالیت محاسبهشده کمتر باشد، اظهار مشتری ملاک عمل قرار میگیرد. برای نمونه اگر دستور محاسباتی به عدد ۵۰ میلیارد ریال برسد و مشتری ۴۰ میلیارد ریال اظهار کند، سطح فعالیت مورد انتظار او ۴۰ میلیارد ریال در نظر گرفته میشود.
این قاعده منطق روشنی دارد: سطح فعالیت سقف است نه هدف، و پایینتر بودن آن به سود دقت نظارتی است.
آستانه ۱۰۰ میلیارد ریال و تفکیک اختیارات
دستورالعمل، اختیار تعیین سطح فعالیت را بر اساس مبلغ تفکیک کرده است. برای مبالغ بالای ۱۰۰ میلیارد ریال، تعیین سطح فعالیت مورد انتظار صرفاً بر عهده واحد مبارزه با پولشویی است. برای مبالغ کمتر از این آستانه، انجام آن توسط شعب بانکی بلامانع است.
در پیادهسازی، این یعنی سامانه باید گردش کار دو مسیره داشته باشد و اجازه ندهد کاربر شعبه از سقف اختیار خود عبور کند. کنترلی که فقط در آییننامه داخلی نوشته شده و در نرمافزار اعمال نشده، در ممیزی قابل دفاع نیست.
مغایرت رفتار مالی: مهلت یک هفته و پیامد آن
اگر رفتار مالی مشتری با سطح فعالیت مورد انتظار مغایرت پیدا کند، مؤسسه اعتباری پس از دریافت اعلام سامانه باید از مشتری به طرق مقتضی — تماس تلفنی، پیامک یا مکاتبه — دعوت کند تا ظرف یک هفته برای ارائه توضیحات مراجعه کند.
در صورت عدم مراجعه در مهلت مقرر، مؤسسه مکلف است:
- تمامی ابزارهای پرداخت غیرحضوری مشتری — همراه بانک، اینترنت بانک و موارد مشابه — بهجز کارت پرداخت را غیرفعال کند؛
- آستانه مجاز برداشت از کارت پرداخت او، اعم از خرید و انتقال وجه، را به ۱۰۰ میلیون ریال در روز کاهش دهد.
این محدودیتها اثر مستقیم بر تجربه مشتری دارند، بنابراین دقت محاسبه اهمیت دوچندان پیدا میکند: هشدار نادرست به معنای محدود کردن مشتری سالم است.
بهروزرسانی خودکار سطح
سطح فعالیت مورد انتظار ثابت نمیماند. ارتقای آن با توجه به نرخ رشد شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی، بدون نیاز به درخواست مشتری انجام میشود. همچنین اگر مشتری مستندات تکمیلی ارائه کند، متغیرها و ضرایب دستور محاسباتی بازبینی میشود.
سامانه پروفایل ریسک دادمان این چرخه را پوشش میدهد و خروجی آن با سامانه شناسایی کافی مشتریان و سامانه مبارزه با پولشویی یکپارچه میشود.
این نوشته صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین متن رسمی مقررات نیست. مبنای ارجاعات، دستورالعمل اجرایی تعیین سطح فعالیت مشتریان مؤسسات اعتباری (مرکز اطلاعات مالی) و رهنمودهای اجرایی آن است.
بازگشت به فهرست مقالات مشاوره با کارشناسان دادمان