بخشی از سپر؛ سامانهٔ پایش ریسک و مبارزه با پول‌شویی دادمان

معرفی

سامانه پروفایل ریسک (طبقه‌بندی مشتری با رویکرد ریسک‌محور)

آیین‌نامهٔ اجرایی مادهٔ ۱۴ قانون مبارزه با پول‌شویی، شناسایی مشتری را ریسک‌محور می‌خواهد: کنترل‌ها باید متناسب با ریسک ارباب‌رجوع، ریسک خدمت و ریسک منطقه باشد، نه یکسان برای همه. سامانهٔ پروفایل ریسک دادمان این رویکرد را به کار روزانهٔ شعبه و واحد مبارزه با پول‌شویی تبدیل می‌کند: هر مشتری امتیاز و سطح ریسک دارد، سطح فعالیت مورد انتظار دارد، و هر چیزی که باید درباره‌اش پیگیری شود، اقدامی با مسئول و مهلت است.

سامانه ماژول مشتریان و شناسایی سکوی دادمان است و پروفایلی که می‌سازد، مرجع مشترک پایش پول‌شویی، کشف تقلب و گزارش‌های نظارتی است؛ هیچ ماژول دیگری مشتری را جداگانه تعریف نمی‌کند.

آنچه در پروفایل هر مشتری هست

  • امتیاز و سطح ریسک: عوامل ریسک با متغیرها، امتیاز و وزن قابل پیکربندی به تفکیک نوع مشتری (حقیقی و حقوقی، ایرانی و خارجی)؛ فعال و غیرفعال کردن هر عامل؛ تغییر سطح ریسک انفرادی یا گروهی با سابقه.
  • اطلاعات اقتصادی و سطح فعالیت مورد انتظار: طبق دستورالعمل مرکز اطلاعات مالی، با گردش کار تأیید و تفکیک اختیار شعبه و واحد مبارزه با پول‌شویی؛ هر نسخه از اطلاعات اقتصادی با ثبت‌کننده و تفاوت فیلدبه‌فیلد نگه داشته می‌شود و تازگی سطح جاری نشان داده می‌شود.
  • مغایرت رفتار مالی: سنجش گردش واقعی با سطح مورد انتظار، دعوت از مشتری، و اعمال محدودیت در صورت عدم مراجعه — همان چرخه‌ای که در سطح فعالیت مورد انتظار شرح داده‌ایم.
  • فهرست‌های ویژه: اشخاص مظنون و تحت مراقبت مرکز اطلاعات مالی، مشاغل پرخطر، مسدودی مادهٔ ۴۲ قانون بانک مرکزی و فهرست‌های خود بانک؛ هر فهرست می‌گوید آیا عضویت، ارائهٔ خدمت تازه را منع می‌کند یا نه.
  • شناسایی و نوسازی: پروندهٔ شناسایی، وضعیت نوسازی، و فرم شناسایی مضاعف (EDD) با ثبت شعبه و تأیید اداره.
  • اقدام مشتری و کارتابل: گردش کار برای هر پیگیری، با سیاست مهلت به تفکیک نوع اقدام، کارتابل شخصی و شمارنده‌های یکسان با فهرست.
  • هدف از تعامل کاری: جدول مرجع «هدف از برقراری تعامل کاری» در اطلاعات اقتصادی حقیقی و حقوقی، مطابق الزام آیین‌نامه.

ویژگی‌های کلیدی

  • طبقه‌بندی مشتریان بر اساس ریسک، با به‌روزرسانی شبانهٔ سطح ریسک در ازای دریافت خدمات جدید.
  • گزارش طبقه‌بندی به تفکیک هر عامل ریسک، پروفایل کامل با نمودار رفتار ریسکی در بازه‌های زمانی، و بررسی ریسک متقاضیان خدمت.
  • پیکربندی عوامل ریسک به‌صورت امتیازدهی یا اولویت‌بندی، با امکان تغییر فرمول و ضرایب از سوی ادارهٔ مبارزه با پول‌شویی.
  • ورود و خروج گروهی از فایل، خروجی اکسل همهٔ فهرست‌ها، و استعلام از سامانه‌های بیرون از بانک در صورت فراهم بودن زیرساخت.
  • استقلال از سامانهٔ عملیاتی بانک، به‌روزرسانی روزانهٔ داده، سطوح دسترسی به تفکیک بخش و کاربر، و ثبت لاگ استفاده.
  • نگهداری ریسک هر سال مشتری و تغییراتش، و مشاهدهٔ امتیاز هر عامل به تفکیک برای هر مشتری.

سامانه‌های مرتبط

سطح ریسکی که این سامانه تعیین می‌کند، سطح شناسایی و شدت پایش را در سایر سامانه‌ها مشخص می‌کند.

این سامانه با شناسایی کافی مشتریان، شناسایی مالک واقعی، مبارزه با پول‌شویی و راهبر تطبیق دادمان یکپارچه می‌شود.

برای دریافت دموی سامانه یا گفت‌وگو دربارهٔ استقرار آن در سازمان خود، از صفحهٔ تماس با ما با کارشناسان دادمان در ارتباط باشید.

نمای نمونه از پروفایل ریسک مشتری و سطح فعالیت در سپر، با دادهٔ ساختگی

پرسش‌های متداول

پاسخ به پرسش‌های رایج

بر پایهٔ «دستورالعمل اجرایی تعیین سطح فعالیت مشتریان مؤسسات اعتباری» که مرکز اطلاعات مالی به استناد مادهٔ ۶۷ آیین‌نامهٔ اجرایی مادهٔ ۱۴ ابلاغ کرده، برای هر مشتری سقفی از گردش مالی سالانه تعیین می‌شود که با وضعیت شغلی و منابع درآمدی او تناسب دارد. این سطح در بازهٔ یک‌ساله از ابتدای سال شمسی محاسبه می‌شود و در پایان سال، محاسبات مربوط خاتمه می‌یابد.

دامنهٔ شمول، همهٔ انواع تراکنش‌های کارتی و حسابی است، بدون هیچ استثنا.

اگر پیش‌بینی اظهارشده توسط مشتری از سطح فعالیت محاسبه‌شده کمتر باشد، اظهار مشتری ملاک عمل قرار می‌گیرد. برای نمونه اگر محاسبهٔ سامانه ۵۰ میلیارد ریال باشد و مشتری ۴۰ میلیارد ریال اظهار کند، سطح فعالیت مورد انتظار او ۴۰ میلیارد ریال در نظر گرفته می‌شود.

برای مبالغ بالای ۱۰۰ میلیارد ریال، تعیین سطح فعالیت مورد انتظار صرفاً بر عهدهٔ واحد مبارزه با پول‌شویی است. برای مبالغ کمتر از این آستانه، انجام آن توسط شعب بانکی بلامانع است. سامانه این تفکیک اختیارات را در گردش کار تأیید خود اعمال می‌کند.

مؤسسهٔ اعتباری پس از دریافت اعلام سامانه، از مشتری دعوت می‌کند تا ظرف مهلت یک هفته برای ارائهٔ توضیحات مراجعه کند. در صورت عدم مراجعه در مهلت مقرر، مؤسسه مکلف است تمامی ابزارهای پرداخت غیرحضوری مشتری — همراه بانک، اینترنت بانک و موارد مشابه — به‌جز کارت پرداخت را غیرفعال کند و آستانهٔ مجاز برداشت از کارت پرداخت او را به ۱۰۰ میلیون ریال در روز کاهش دهد. این دعوت و پیگیری، یک «اقدام مشتری» با مهلت در کارتابل است.

بله. ارتقای سطح فعالیت مورد انتظار با توجه به نرخ رشد شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی، بدون نیاز به درخواست مشتری به‌روزرسانی می‌شود. اگر مشتری مستندات تکمیلی ارائه کند، متغیرها و ضرایب دستور محاسباتی بازبینی می‌شود، و سامانه نشان می‌دهد سطح جاری «به‌روز»، «فقط اولیه» یا «کهنه» است — یعنی پس از آخرین تغییر اطلاعات اقتصادی دوباره محاسبه نشده.

هر پیگیری‌ای که باید دربارهٔ یک مشتری انجام شود — تماس، دریافت مدارک، تکمیل شناسایی، پاسخ به مغایرت — یک اقدام با گردش کار است که در کارتابل مسئولش می‌نشیند. هر نوع اقدام سیاست مهلت خودش را دارد و اگر اقدامی چند نوع داشته باشد، سخت‌گیرانه‌ترین مهلت ملاک است تا بخش زودتر معوق‌شده پنهان نماند. شمارنده‌های کارتابل و فهرست از یک قاعدهٔ دیدپذیری می‌آیند و با هم نمی‌خوانند جز وقتی عمداً فیلتر شده باشد.

شعبه فرم مشخصات تکمیلی مشتری پرریسک را ثبت می‌کند و اداره آن را تأیید یا با یادداشت برمی‌گرداند؛ فقط فرم تأییدشده «اخذشده» شمرده می‌شود و فرم در انتظار، با همین وضعیت به شعبه نشان داده می‌شود. بانکی که فرم‌ها را هنوز بیرون از سامانه می‌گیرد، می‌تواند فهرستش را با فایل بارگذاری کند و همان پرسش «اخذ شده؟» از همان‌جا پاسخ می‌گیرد. هشت اقدام حداقلی این فرم را در شناسایی مضاعف آورده‌ایم.

سطح فعالیت و امتیاز ریسک، ورودی‌های ارزیابی ریسک‌اند. سامانه شناسایی کافی مشتریان هویت و سوابق مشتری را بررسی می‌کند و این سامانه رفتار مالی او را در برابر انتظار می‌سنجد. مغایرت میان این دو، یکی از نشانه‌های ورودی سامانه مبارزه با پول‌شویی است.
گواهی ارزیابی امنیتی محصول شمارهٔ CBP-C495-0301 از سازمان فناوری اطلاعات ایران

شرکت گروه فن آوری دادمان ایرانیان موفق به اخذ گواهی امنیتی محصولات جهت سامانه شناسایی کافی مشتریان دادمان از سازمان فناوری اطلاعات ایران گردید. این گواهی با شمارهٔ CBP-C495-0301 در تاریخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۲ توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران صادر شده و مدت اعتبار آن دو سال از تاریخ صدور است. ارزیابی در آزمایشگاه صنایع امنیت فضای تبادل اطلاعات (صافتا) انجام شده است. گواهی، «سامانه شناسایی کافی مشتریان دادمان» نسخهٔ ۴٫۲٫۰ را در سطح یک نظام ارزیابی و اعتباربخشی امنیتی محصولات تأیید می‌کند. مطابق متن گواهی، اعتبار آن منحصر به همین نسخه از محصول است.

گروه فن آوری دادمان ایرانیان


همچنین

سازمان فناوری اطلاعات ایران به عنوان متولی ایجاد و ساماندهی نظام ملی مدیریت امنیت اطلاعات کشور به منظور حمایت و گسترش خدمات امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات (افتا) اقدام به ارزیابی و صدور پروانه فعالیت در حوزه‌های مختلف نموده است.

ما را دنبال کنید

دادمان به‌صورت ماهانه اخبار و اطلاعیه‌های خود را منتشر می‌کند. در دسترس باشید!